🎭 Ζαν Πατού και Γιάννης Μητσόπουλος Το έγκλημα αρχίζει πριν από τον φόνο

Το πτώμα στον Σηκουάνα και το κόκκινο αυτοκίνητο στην οθόνη απέχουν όσο δύο διαφορετικοί κόσμοι, αλλά συναντιούνται στην ίδια ανθρώπινη εκκρεμότητα: την επιθυμία της εξουσίας. Στο Ο δολοφόνος πιάστηκε στη φάκα του Ζαν Πατού και στο Το κόκκινο αυτοκίνητο του Γιάννη Μητσόπουλου, η αστυνομική αναζήτηση προσφέρεται για μια βαθύτερη ανάγνωση της βίας. Το ουσιώδες ερώτημα προηγείται της αποκάλυψης του ενόχου: πότε ο άλλος παύει να λογαριάζεται ως άνθρωπος;Στον Πατού, η ανάσυρση του νεκρού τοκογλύφου Φορμπί από τον Σηκουάνα επαναφέρει στην επιφάνεια ένα πλέγμα οικονομικής εξάρτησης και εχθρότητας. Το νερό μπορεί να παρασύρει ένα σώμα, δεν εξαλείφει όμως τις σχέσεις που το συνόδευαν. Η επαγγελματική ιδιότητα του θύματος δίνει στην έρευνα κοινωνικό βάθος: πίσω από κάθε οφειλή διακρίνεται η πιθανότητα ενός εξευτελισμού, πίσω από κάθε απαίτηση η άσκηση μιας δυσανάλογης δύναμης. Ωστόσο, η ηθική ανάγνωση οφείλει να αντισταθεί στον εύκολο συμψηφισμό. Η καταπίεση εξηγεί την έχθρα· δεν νομιμοποιεί τη δολοφονία.Ο επιθεωρητής Ζορζ Μελιέ και ο βοηθός του, Ανρί Ντιμπουά, συγκροτούν δύο διαφορετικούς ρυθμούς προσέγγισης της αλήθειας. Η μεθοδικότητα του πρώτου και η πρακτική εγρήγορση του δεύτερου επιτρέπουν να διαβαστεί η έρευνα ως διάλογος ανάμεσα στην υπομονή και στην ανάγκη της άμεσης απάντησης. Θα ήταν αυθαίρετο να τους αποδώσουμε τραύματα που δεν τεκμηριώνονται. Το ενδιαφέρον βρίσκεται στη θέση τους: καλούνται να διακρίνουν την απόδειξη από την υποψία μέσα σε έναν κόσμο όπου πολλοί ενδέχεται να έχουν λόγους μίσους.Ιδιαίτερα γόνιμη είναι η παρουσία του Φορμπί ανάμεσα στους άστεγους του Σηκουάνα, με κρυμμένη ταυτότητα. Η απόκρυψη ανοίγει ερωτήματα, δεν δίνει έτοιμη ψυχολογική διάγνωση. Πρόκειται για αναζήτηση καταφυγίου, για υπολογισμό ή για δοκιμή μιας άλλης ύπαρξης; Το παρισινό περιθώριο αποκτά έτσι δραματουργική σημασία: γίνεται ο τόπος όπου η κοινωνική ιδιότητα μπορεί να συγκαλυφθεί, ενώ το παρελθόν εξακολουθεί να παράγει συνέπειες. Χωρίς ασφαλή χρονολόγηση του έργου, αυτή η κοινωνική γεωγραφία είναι ουσιαστικότερη από οποιαδήποτε αυθαίρετη ιστορική ετικέτα.Στον Μητσόπουλο, η αναζήτηση μεταφέρεται στο Facebook. Ο Θάνος κυνηγά ένα κόκκινο αυτοκίνητο μέσα από τις γυναίκες που γνωρίζει διαδικτυακά. Η καθημερινή πλατφόρμα επικοινωνίας γίνεται μέσο μιας επίμονης επιδίωξης, και εδώ ακριβώς εντοπίζεται η ανησυχητική επικαιρότητα της ιστορίας: η γνωριμία μπορεί να υπηρετεί έναν σκοπό άγνωστο στον άνθρωπο που την εμπιστεύεται. Η οθόνη προσφέρει πρόσβαση, αλλά δεν εγγυάται αμοιβαιότητα. Επιτρέπει σε κάποιον να πλησιάσει, διατηρώντας αθέατο το πραγματικό του κίνητρο.Το αυτοκίνητο μπορεί να διαβαστεί ως σημείο όπου συμπυκνώνεται η εμμονή του Θάνου. Το ενδιαφέρον δεν εξαντλείται στο αντικείμενο της αναζήτησης, αλλά στον τρόπο με τον οποίο αυτή καταλαμβάνει τις σχέσεις του. Οι γυναίκες κινδυνεύουν να περιοριστούν, μέσα στη δική του οπτική, σε διαδρομές προς τον στόχο. Μια απαιτητική κριτική χρειάζεται να τις επαναφέρει ως πρόσωπα: με δική τους βούληση, δικαίωμα στην ασφάλεια και ζωή πέρα από την επιδίωξη του άνδρα που τις προσεγγίζει. Η εμμονή αποκτά ηθικό βάρος όταν αξιώνει να οργανώσει τη ζωή των άλλων.Στη δική μου ανάγνωση, η συνάντηση των δύο έργων βρίσκεται στην εργαλειοποίηση του ανθρώπου. Στη μία ιστορία, η οικονομική ισχύς βαραίνει πάνω στις σχέσεις· στην άλλη, η πληροφορία και η πρόσβαση μπορούν να υπηρετήσουν τον έλεγχο. Η κοινωνική συνθήκη αλλάζει, η ευθύνη παραμένει προσωπική. Καμία στέρηση, ταπείνωση ή επιθυμία δεν παραχωρεί δικαίωμα κυριότητας πάνω στον άλλον. Αυτή είναι και η απαιτητικότερη δοκιμασία του αστυνομικού λόγου: να κατανοήσει τον δράστη χωρίς να μικρύνει το θύμα. Γιατί η αποκάλυψη του ενόχου ολοκληρώνει μια έρευνα. Η αναγνώριση της ανθρώπινης αξίας πρέπει να έχει αρχίσει πολύ νωρίτερα.Ο δολοφόνος πιάστηκε στη φάκα. Ζαν ΠατούΔιασκευή: Ντίνος Ταξιάρχης Ραδιοσκηνοθεσία: Μιχάλης Μπούχλης Ακούγονται οι ηθοποιοί: Χρήστος Κωνσταντόπουλος, Κλεώ Σκουλούδη, Δημήτρης Γεννηματάς, Γιώργος Μάζης, Τίμος ΠερλέγκαςΤο κόκκινο αυτοκίνητο του Γιάννη ΜητσόπουλουΜουσική επιμέλεια - Παραγωγή - Σκηνοθεσία: Αντέλα Μέρμηγκα Ακούγονται οι ηθοποιοί: Νίκος Σιδέρης, Έφη Θανοπούλου, Μιχάλης Κωνσταντινίδης, Αντέλα Μέρμηγκα, Ντόρις Γεωργίου, Βύρων Ράμογλου, Νίκος Χατζής© Το υλικό δημοσιεύεται αποκλειστικά για λόγους διάσωσης, διατήρησης και προβολής της πολιτιστικής και ραδιοφωνικής μας κληρονομιάς