🎭 Τα φαινόμενα του Γκριγκόρι Γκόριν: Το χάρισμα δεν αθωώνει τον άνθρωπο

Το δυσκολότερο πράγμα που μπορεί να μετακινήσει ένας άνθρωπος είναι η ίδια του η συνείδηση. Στα Φαινόμενα, ο Γκριγκόρι Γκόριν συγκεντρώνει τρεις υποψήφιους θαυματοποιούς σε ένα ξενοδοχείο της Μόσχας και αφήνει την καθημερινότητα να εξετάσει όσα υπόσχεται το ανεξήγητο. Το γέλιο προηγείται, ζωηρό και φαινομενικά ακίνδυνο. Πίσω του, όμως, πλησιάζει μια ερώτηση που κανένα επιστημονικό πιστοποιητικό δεν μπορεί να απαντήσει: πόση ανθρωπιά χωράει μέσα στην ανθρώπινη υπεροχή;Γραμμένο το 1979, το έργο ανήκει στην ύστερη σοβιετική εποχή, όταν η δημόσια γλώσσα της προόδου συνυπήρχε με τη γραφειοκρατική ακαμψία και τις στερήσεις της ιδιωτικής ζωής. Ο Γκόριν συμπυκνώνει αυτή την αντίφαση σε έναν προσωρινό χώρο διαμονής. Το ξενοδοχείο γίνεται δραματουργικά ένας προθάλαμος αναγνώρισης: οι ένοικοί του περιμένουν να μάθουν ποιοι είναι από εκείνους που διαθέτουν την αρμοδιότητα να τους ονομάσουν. Η επιστημονική επιτροπή αποκτά έτσι βάρος μεγαλύτερο από την ίδια την εξέταση. Υπόσχεται κοινωνική ύπαρξη.Ο Μιχαήλ μετακινεί αντικείμενα με τη σκέψη, ο Σεργκέι ισχυρίζεται πως βλέπει μέσα από τοίχους, ο Ιβανόφ παρουσιάζεται ως αναγνώστης ξένων λογισμών. Η συνύπαρξή τους παράγει κωμωδία μέσα από τη δυσαναλογία ανάμεσα στο υπερφυσικό μεγαλείο και στις καθημερινές τους αντιδράσεις. Εξαιρετική είναι η λεπτομέρεια των σύγχρονων τοίχων που διαπερνώνται ευκολότερα: η υποτιθέμενη υπέρβαση της ύλης σκοντάφτει στην ποιότητα της οικοδομής. Το αστείο αποκτά κοινωνική διεύθυνση. Ακόμη και το θαύμα οφείλει να λογαριαστεί με την κακοτεχνία.Ο Μιχαήλ συγκεντρώνει την οδυνηρότερη αντίφαση. Η δύναμή του δεν τον απαλλάσσει από την οικογενειακή πληγή, την οργή και την αδυναμία να συμφιλιωθεί με όσα τον καταδιώκουν. Η εμφάνιση του αδελφού του, του Αντών, μεταφέρει τη δοκιμασία από τα αντικείμενα στις σχέσεις. Εκεί η θέληση συναντά πραγματική αντίσταση. Ένα τραπέζι ενδέχεται να μετακινηθεί· το παρελθόν απαιτεί αναμέτρηση. Το όπλο που εισβάλλει στον κωμικό χώρο θυμίζει πόσο γρήγορα η πληγωμένη συγγένεια μπορεί να γίνει απειλή.Στον Σεργκέι, η επιθυμία να βλέπει κανείς πέρα από τα εμπόδια προσφέρεται για μια ειρωνική ανάγνωση της περιέργειας και της ματαιοδοξίας. Η διεισδυτική όραση δεν εγγυάται βαθύτερη κατανόηση. Αντίστοιχα, ο Ιβανόφ θέτει το πρόβλημα της γνώσης χωρίς οικειότητα: ακόμη κι αν γνωρίζαμε τις σκέψεις κάποιου, θα μπορούσαμε να τον αγαπήσουμε; Οι τρεις άνδρες συνθέτουν διαφορετικές εκδοχές της ανάγκης να ξεφύγει ο άνθρωπος από την ανωνυμία. Το να θεωρηθεί εξαιρετικός μπορεί να γίνει καταφύγιο απέναντι στον φόβο ότι δεν μετράει.Η Ελένα Πετρόβνα δίνει σε αυτή την ανάγκη επιστημονικό προορισμό. Ο ενθουσιασμός της διαθέτει[ga1] γενναιοδωρία, αλλά και τον κίνδυνο κάθε απόλυτης επένδυσης: όταν η ανακάλυψη γίνεται προσωπική δικαίωση, η αμφιβολία βιώνεται σαν εχθρός. Ο σύζυγός της εισάγει τον εξαντλημένο αντίλογο της οικογενειακής καθημερινότητας. Θα ήταν εύκολο να μοιράσουμε δίκιο και άδικο. Το ενδιαφέρον βρίσκεται στην τριβή τους: η αφοσίωση μπορεί να παραμελεί, ενώ η προστασία μπορεί να απαιτεί έλεγχο. Η αγάπη δοκιμάζεται όταν καλείται να αντέξει την ελευθερία του άλλου.Εδώ εντοπίζω τη δύναμη, αλλά και την ερμηνευτική παγίδα του έργου. Αν περιοριστεί σε παρέλαση γραφικών χαρακτήρων, η κωμωδία χάνει το ηθικό της νεύρο. Αν πάλι φορτωθεί διδακτισμό, ασφυκτιά η σκηνική της ευφυΐα. Ο ρυθμός χρειάζεται να επιτρέπει στο αστείο να ολοκληρώνεται, προτού αποκαλυφθεί η πίκρα του. Η κρίσιμη μετατόπιση συμβαίνει όταν παύουμε να εξετάζουμε τις ικανότητες και αρχίζουμε να προσέχουμε τις επιλογές.Σήμερα, μέσα στην αγορά της αδιάκοπης αυτοπροβολής, αυτή η μετατόπιση γίνεται ιδιαίτερα αιχμηρή. Καλλιεργούμε εικόνες μοναδικότητας και ζητούμε διαρκώς επιβεβαίωση, συχνά προτού αναρωτηθούμε τι προσφέρουμε. Για μένα, τα Φαινόμενα υπερασπίζονται την απαιτητική αξιοπρέπεια του συνηθισμένου ανθρώπου. Το χάρισμα αποκτά ηθικό περιεχόμενο μέσα στη χρήση του. Και η πιο δύσκολη ανθρώπινη υπέρβαση αρχίζει τη στιγμή που μπορούμε να επιβληθούμε, αλλά επιλέγουμε να λογοδοτήσουμεΗχογράφηση 1987 Ραδιοσκηνοθεσία: Νίκος Περέλης Ακούγονται οι ηθοποιοί: Νίκος Σκιαδάς, Τόνια Μάνεση, Τάσος Παλαντζίδης, Τάσος Χαλκιάς (φωτό), Χάρης Καστανιάς, Μαρίνα Γαζετά, Θωμάς Κινδύνης© Το υλικό δημοσιεύεται αποκλειστικά για λόγους διάσωσης, διατήρησης και προβολής της πολιτιστικής και ραδιοφωνικής μας κληρονομιάς📜 Εγγραφή στο κανάλι για περισσότερα θεατρικά έργα, μυστήριο και vintage ατμόσφαιρα!https://www.youtube.com/@angeligeorgia808Δεν πουλάμε ψυχή. Κρατάμε το φως αναμμένο 👉 https://angeligeorgiastoryteller.gr/support</a